صنعت سدسازی با همه مزیت‌ها و معایبش

 سد‌سازی موضوع نشست اعضای هیات علمی موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع

كارگزاران: چهارمین نشست علمی انجمن اعضای هیات علمی موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، 20 شهریورماه در محل موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع برگزار می‌شود. «صنعت سدسازی با همه مزیت‌ها و معایبش»، موضوع چهارمین نشست علمی این انجمن است. این موضوع، زمانی برای پژوهشگران حوزه منابع طبیعی كشور اهمیت بیشتری می‌یابد كه بدانیم، پایداری اغلب اكوسیستم‌‌های ایران‌زمین، رابطه تنگاتنگی با رعایت موازین علمی در جانمایی، ساخت و نگهداری سدهای بزرگ مخزنی كشور دارد. از این رو، انجمن اعضای هیات علمی موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع تصمیم گرفته است با حضور دو نفر از اساتید و صاحب‌نظران متخصص این حوزه، احمد آل‌یاسین و فاطمه ظفرنژاد، این موضوع مهم را به چالش كشد. این نشست ساعت 10 صبح چهارشنبه 20 شهریورماه سال جاری در محل تالار اجتماعات موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع برگزار می‌شود. ورود همه علاقه‌مندان و صاحب‌نظران در این هم‌اندیشی آزاد است.
گفتنی است این برنامه از ساعت 10 الی 13 در محل تالار اجتماعات موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور به نشانی کیلومتر 5 اتوبان تهران – کرج ، خروجی پیکانشهر بر پا خواهد شد.

پورتال انجمن اعضای هیات علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع

 

جناب آقای مصطفی فدایی فرد، اینرا در پاسخ به جوابیه شما می نویسم

جناب آقای مصطفی فدایی فرد، اینرا در پاسخ به جوابیه شما می نویسم

 در خرداد ماه سال جاری دو NGO در ایران دو همایش مستقل را در مورد سدها ترتیب دادند. یکی ICOLD متشکل از سرمایه گزاران بزرگ بین المللی سدسازی در تجلیل از ساخت سدهایی هرچه بزرگتر و NGOی دیگر متشکل از گروهی محصل ایرانی که تنها سرمایه شان حیرت و افسوسی بود که با نگاه به واقعیات این حوزه در کشور نصیبشان شده بود، با همایشی درباره انتقادات وارده بر سدها.

کاستی های زیادی هم بود که از بضاعت اندک شان ناشی می شد. بضاعت اندکی که هم بدان معترف بودند و هم به همان اندازه بدان معترض. زیرا اشخاص و نهادهای بسیاری بودند که شایسته تر بود تا آنها در این امر پیشقدم می شدند و با شکستن تابوی وجاهت سدها، برای تعدیل وضع موجود اقدام می کردند.
با این همه تلاشهایشان قبول افتاد و منشا خیر شد. بسیاری آمدند، بسیاری دیگر نیز برای همکاری در آینده اعلام آمادگی کردند. مطبوعات نیز بازخورد خوبی نشان دادند. خبر همایش در چند روزنامه به چاپ رسید و چندین مقاله ای که در روزهای بعد منتشر شد حاکی از آن بود که مطبوعات علاقمند شده اند تا از این منظر نیز موضوع سدها را مورد کنکاش قرار دهند.
اینها همه نشان از این واقعیت داشت که مجالی برای گفتگو و ارائه و بیان نظرات متخصصین موافق و منتقد سدها فراهم آمده است. و این همه آن چیزی بود که ما می خواستیم.

با این وجود این سوال برای ما باقی ماند که پیام همایش تا چه شعاعی و با چه کیفیتی به گروه هدف که همانا تصمیم گیران و فعالین این حوزه هستند رسیده است.تا اینکه شما  قدم پیش نهادید و نظرات خود را در چند روزنامه منتشر کردید. ما این حسن نیت شما را به فال نیک می گیریم و تلاش تان را برای روشن شدن واقعیات این عرصه می ستاییم.

جناب آقای فدایی فرد، شما در جای جای جوابیه تان سد و توسعه را مترادف هم قرار داده اید و این درست همان چیزی است که در شعار همایش به پرسش گرفته شد: "آیا سدها شاخص توسعه اند؟"

ما برخلاف آنچه شما اندیشیده اید به هیچ وجه قصد زیر سوال بردن هیچ فرد یا سازمانی را نداشته ایم.تلاشهای صورت گرفته برای دعوت از مجریان و تصمیم سازان سد سازی هر چند با عدم اقبال آنان روبرو شد گواهی بر این مدعای ماست. با این وجود  وقتی در جریان همایش یکی از میهمانان (جناب آقای میر زادگان) اضهار کردند که نگران این هستند که این در ذهن مخاطب ایجاد شود که نیازی به ساخت هیچ سدی در کشور نیست، با کمال میل تریبون در اختیار ایشان قرار گرفت تا مقاله ای را که آماده کرده بودند ارائه نمایند.
جناب آقای فدایی فرد، ما نه می خواهیم بگوییم سد بسازید و نه اینکه سد نسازید. بلکه تنها هدف ما زدودن این پندار افراط گرایانه از ذهن و زبان متخصصین و مسئولینی چون شماست که " سدها سراسرمنافع و خوبیهای بی شمارند" و همانگونه که در جوابیه تان به همایش و مقالات اخیر آورده اید "این منافع بقدری واضح است که معمولا مورد قلم فرسایی قرار نمی گیرد".

به شما پیشنهاد می کنم حال که در مسیر خیر قدم نهاده اید و برای روشن شدن اذهان قلم رنجه کرده اید، قدری بیشتر همت کرده، قدم رنجه کنید و گشتی در وب بزنید تا صدها مقاله و دهها کتابی را که لَه و علیه انتقادات وارده بر سدها نگاشته شده ملاحظه کنید. حتما شما نیز مثل ما متقاعد خواهید شد که موضوع آنطورها هم که فکر می کردید بدیهی و بی نیاز به بحث و تحقیق نیست. در این صورت حتی اگر نیازی به تغییر مواضع خود ندیدید، لااقل توجیهات قویتری را در نفی استدلالات منتقدین به مقوله سد سازی خواهید یافت که کاملا نیاز به کلی گویی را مرتفع می سازد و بسیار به کارتان خواهد آمد.

آنچه شما در شرح شرایط اقلیمی و وضعیت توپوگرافی و هیدرولوژی و توزیع بارندگی و.. در کشور بر شمرده اید تنها صورت مساله ای است که ما معتقدیم جواب "فقط سد" پاسخ مناسبی برای آن نیست.

البته شخصا بخشی از مشکل بوجود آمده را در عدم تناسب تخصص و جایگاه مدیریتی شما می دانم. کما اینکه در صورتی که کل سیستم مدیریت آب کشور را به گروهی مغنی می سپردیم، احتمال ایجاد چنین افراط کاریها و تک بعدی نگریهایی، چندان دور از ذهن نمی نمود. وضعیتی درست مشابه امروز که از الفبای مدیریت آب به سین و دال آن قناعت کرده ایم.

در هر صورت اگر قرار است به حسن نیت و صداقت کلام یکی  از ما شک کنید، انصاف در آن بود که بجای تهمت زدن به کارشناسان وطنی، صداقت مشتی سرمایه دار را که جز منافع شخصی خود قرار نیست برای چیز دیگری دل بسوزانند را مورد تردید قرار می دادید.

با این همه برای آشنایی نزدیک با عقاید طرفین، به شیوه رئیس جمهور محبوبمان پیشنهاد برگزاری یک مناظره رودررو را در آینده نزدیک به شما می دهیم. تعیین زمان و مکان برگزاری آن با شما..

همچنین بخوانید:
سه دهه بسوی توسعه
مديريت پايدار آب و نيرو بدون سدسازي

 

 

سدی بر ویرانه‌های جنگل در البرز!

    من امیدوارم نسل‌های آینده هنگامی که به گذشته می‌نگرند و می‌پرسند «چرا نیاکان ما به نام همه ماهی‌هایی که در دریا زندگی می‌کنند به مهندسان اجازه دادند تا رودهای ما را کاملا ویران کنند» به ما با خفت و استهزا ننگرند.

اد آوریل، رئیس فدراسیون حیات وحش اورگون

     بلدوزرها در سراسر منطقه لفور مازندران سراشیبی جاده‌های خاکی را بالا و پایین می‌روند. در میان خیل بی‌شمار بلدوزرها، عبور و مرور کامیون‌های غول‌پیکر و حامل سنگ حكایت از تخریب‌های گسترده در منطقه دارد. با عبور از پیچ و خم جاده‌های خاکی عریض و طویل به تعداد بلدوزرها و بیل‌های مکانیکی افزوده می‌شود. زمان قابل توجهی طول می‌کشد تا از پایین تاج سد به بالا می‌رسیم. انگار اینجا دنیای دیگری است، دیگر نه جنگلی باقی مانده و نه حیات وحشی، نه روستا و نه روستانشین، تا چشم كار می‌كند جنگل تماما پاكتراشی شده است. با خودم مرور می‌کنم: سد میجران در جنگل‌های رامسر، سد شفارود گیلان، سد زرین گل، سلیمان تنگه روی تجن، سد منگل روی هراز، سد سیاه بیشه و بسیاری از سدهایی که در قلب بهترین و بکرترین جنگل‌های هیرکانی ایران یا ساخته شدند یا در حال ساخت هستند و اینک سد البرز! سدی که از همه نمونه‌های پیش گفته بزرگ‌تر و ویرانگرتراست. انگار هر کجا جنگل بکری وجود داشته سدسازان در انتظار فصل جدیدی از ساخت و ساز نشسته‌اند تا خواسته‌هایشان را بر سر زمین و جنگل پیاده کنند.
روزنامه ی کارگزاران

نگاهي به سد منگل

درآمد صفر و هزينه نجومي

شايد کمتر کسي باور کند که درآمد بسياري از سد هاي بزرگ ساخته شده يا در دست ساخت کشور براي مردم و جامعه صفر است و هزينه آنها نسبت به هر طرح ديگر بالاترين رقم هاست که اگر خسارات سنگين اين سدها بر محيط را به هزينه کلان ساخت، بهره برداري و نگهداري بيفزاييم، مي بينيم هزينه سدها رقمي نجومي است. نسبت فايده به هزينه بسياري از سد هاي ما صفر به رقمي نجومي است. اين تخصيص ناموثر و مغاير با هر ضابطه اقتصادي را چه مي توان نام نهاد؟ لابد اگر ساخت اين سد هاي ناکارآمد و ويرانگر محيط براي مردم آب نشود، براي عده يي نان مي شود.
روزنامه اعتماد 

نگاهي به سد لار

بي رويه کاري ها زيان آورند نه سدسازي
سد لار از پرآوازه ترين نمونه سدهايي است که با لغزش و خطا در ساخت دچار هرزروي شده است. نزديک به 30 سال است با بي رويه کاري هاي پرهزينه هدف هاي ارزشمند آن دست نيافتني مانده و تباهي سرمايه، منابع و توانمندي هاي ملي را به بار آورده است. من به عنوان يک زمين شناس که روي سد لار مطالعه و تحقيق کرده ام، گستره و سازه هاي وابسته به آن را بررسي کرده ام و به گزارش ها و مدارک فني آن دست يافته ام. گزارش ها و مدارک فني نشان مي دهند که پس از بررسي هاي زمين شناختي ژئوتکنيک و آب شناسي و اقتصادي سد کنوني لار از نوع خاکي با هسته رسي به بلنداي 100 متر برنامه ريزي و اجرا و آب اندازي شد (60-1353)؛ براي ذخيره سازي فراسالي چندساله با هدف هاي ساماندهي حق آب کشاورزي مازندران (به ميزان 240 ميليون مترمکعب در سه تا چهارماه مصرف سالانه) و رساندن 180 ميليون مترمکعب آب در سال به تهران در ماه ها و سال هاي کم آبي با هدف توليد 200-150 مگاوات برق براي کمک به شبکه برق رساني در هنگام بالا بودن مصرف.هرزروي که پس از آب اندازي پديد آمد بهره برداري را نارسا کرد.
روزنامه اعتماد

سدها، عامل افزايش ميزان تبخير در ايران و جهان

حدود 50 هزار سد در طول چند دهه گذشته توسط انسان در کره زمين ساخته شده است. شايد به جرات بتوان گفت کمتر سازه انساني را بتوان با اين بناهاي عظيم سيماني از منظر کميت و کيفيت مقايسه کرد که توانسته باشد اثراتي چنين بزرگ بر زيست بوم بر جاي نهد. همان گونه که نويسنده رودهاي خاموش نيز در فصل آغازين کتابش يادآوري کرده است، اين حجم و جرم عظيم انسان ساز، سبب تغيير زاويه در محور زمين شده؛ رخدادي که به تنهايي کافي است تا شناسنامه اقليمي سرزمين ها و سرنوشت آب شناختي (هيدرولوژيک) حوضه هاي آبخيز را تغيير دهد.اما ...
روزنامه اعتماد

مهم تر از سد سيوند هم هست

وقتي که خبر احداث سد سيوند در محافل خبري پيچيد، خطري که به واسطه احداث سد، پاسارگاد را تهديد مي کرد عامل مخالفت بسياري از دوستداران ميراث فرهنگي با اين موضوع شد. جلسات متعدد و سمينارهاي مختلفي براي جلوگيري از احداث سيد سيوند برگزار شد و افراد مختلف با تجمع جلوي در سازمان ميراث فرهنگي و جمع آوري امضاي اينترنتي و طومار کاغذي سعي کردند دولت را از احداث سد در تنگه بلاغي منصرف کنند.
روزنامه اعتماد

رطوبت به سنگ هاي آرامگاه کوروش رسيد

گروه اجتماعي؛ زماني که سد سيوند آبگيري شد بسياري از کارشناسان به خاطر بالا رفتن رطوبت در طول زمان و آسيب هاي بسيار جدي به آثار تاريخي مخالف آبگيري اين سد بودند، به اين دليل که افزايش رطوبت اثراث غيرقابل جبراني بر آثار سنگي پاسارگاد که از جنس سنگ هاي آهکي و جذب کننده رطوبت هستند، مي گذارد. اما آن زمان مسوولان دلايل کارشناسان را غيرعلمي دانستند و با سفسطه و ممنوع المصاحبه کردن کارشناسان مخالف آبگيري سيوند اين سازمان با خبرنگاران در نهايت اين سد فروردين ماه 86 آبگيري شد.اما اگر امروز بعد از گذشت بيش از يک سال به کنار قبر کوروش که در فهرست ميراث جهاني ثبت شده است برويد متوجه مي شويد رطوبت خاک در اطراف آرامگاه کوروش به حدي است که اين رطوبت به تمام سنگ هاي اطراف نيز رسيده است.
روزنامه اعتماد

سدهايي که سد ادامه حياتند

 ايران خشک، ايران پهناور تشنه به همه قطره هاي باراني است که هرز مي روند و زمين، خسته از جدال براي بقا و محيط زيست، همچون گلادياتوري تنها در ميدان ايستاده و مي جنگد.
امروز مرگ محيط زيست ايران با شدت بيشتري دنبال مي شود؛ جمله تلخي که پافشاري روي آن شائبه يي سياسي به دنبال خواهد داشت. اما بهاي محيط زيست در اين بخش از کره زمين، خونبهاي توسعه و پيشرفت و شکوفايي اقتصادي است. تخريب هايي که به بهانه توسعه در سرتاسر ايران در حال وقوع است، سد سازي، جاده سازي، صنايع نفتي و پتروشيمي با همه ميلياردها دلار سودي که به همراه دارند، آخرين نت هاي يک سمفوني را اجرا مي کنند. در ايران مدت هاست که تعريف توسعه پايدار تغيير کرده است.
روزنامه اعتماد

احداث سد، نیاز جامعه !!!

همشهری/دوشنبه 13 خرداد 1387/شماره4569/صفحه 19/ستون دریچه
یک مقاله، یک جوابیه

در پی چاپ مقاله ای با عنوان "سدها جوابگو نیستند" که در تاریخ 03/2/87 در همین صفحه منتشر شد، مصطفی فدایی فرد ، رئیس کمیته سد و طغیان کمیته ملی سدهای بزرگ ایران پاسخی را به روزنامه ارسال کرده که در ذیل از نظر مخاطبان می گذرد...